Ένα «αντικείμενο μελέτης» για τον σημερινό πολιτικό χάρτη

Το Πανελλήνιο Ιερό Ίδρυμα Ευαγγελιστρίας Τήνου – Η τροπολογία Λοβέρδου α λα 1969 με τις… ευλογίες της Ιεράς Συνόδου και της Ν.Δ. Η υποχώρηση Γεννηματά υπό τις πιέσεις. Η στάση αρχής του Θεοδωράκη. Η επαναφορά στην κανονικότητα από ΣΥΡΙΖΑ, Ποτάμι και Ζουράρι. Η συνεχιζόμενη διαμάχη

Το παράδειγμα του Πανελλήνιου Ιερού Ιδρύματος Ευαγγελιστρίας Τήνου (ΠΙΙΕΤ) μπορεί να αξιοποιηθεί ως ένα ενδιαφέρον “αντικείμενο μελέτης” που αποτυπώνει τους όρους της πολιτικής κατάστασης όπως διαμορφώνονται σήμερα, έπειτα από τους τελευταίους πολύ πυκνούς σε εξελίξεις μήνες.

Το Ίδρυμα ιδρύθηκε το 1823 και είναι υπεύθυνο για τη διοίκηση της περιουσίας του ναού της Παναγιάς της Τήνου και για κοινωφελείς δράσεις (από τα έσοδά του συντηρείται και το Γηροκομείο), ενώ στη διοίκησή του συμμετέχει κλήρος και λαός. Η ανατροπή του πρότερου καθεστώτος της διοίκησής του έγινε από τη Χούντα το 1969 για να επανέλθει η κανονικότητα επί κυβέρνησης του Κ. Καραμανλή το 1976. Η κανονικότητα της συνδιοίκησης κληρικών και λαϊκών διακόπηκε εκ νέου, τον Οκτώβριο του 2014, με τροπολογία του Τ. Ρήγα (τότε στενού πολιτικού φίλου του προέδρου του κόμματος Β. Βενιζέλου) που έκανε δεκτή ο Ανδ. Λοβέρδος. Με αυτήν παραχωρήθηκε η εποπτεία του Ιδρύματος στην Εκκλησία “δίνοντας στον μητροπολίτη το υπερπρονόμιο του εκλέκτορα και προέδρου”. Τα έσοδα του Ιδρύματος είναι πάνω από 3,5 εκατ. ετησίως.

“Εμείς ήρθαμε απλώς να αποκαταστήσουμε την κανονικότητα”, ανακοίνωνε ο Αλέξης Τσίπρας στην πρόσφατη επίσκεψή του στην Τήνο, με τους κατοίκους να εκδηλώνουν τον ενθουσιασμό τους για την υλοποίηση του πάγιου αιτήματός τους. Στις 28 Φεβρουαρίου με τροπολογία η κυβέρνηση επανέφερε το Ίδρυμα σε καθεστώς Νομικού Προσώπου Δημοσίου Δικαίου. Την τροπολογία υπέγραφαν οι βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ: Ν. Ξυδάκης, Ν. Συρμαλένιος, Αντ. Συρίγος, Ν. Μανιός, Θ. Μεγαλοοικονόμου, ο συνεργαζόμενος με τους ΑΝ.ΕΛΛ. Κ. Ζουράρις και ο βουλευτής του Ποταμιού Σπ. Δανέλλης. Η τροπολογία υπερψηφίστηκε από τον ΣΥΡΙΖΑ και το Ποτάμι, ενώ το ΚΚΕ ψήφισε “παρών”.

Το πολιτικό σκέλος γύρω απ’ την περίπτωση του ΠΙΙΕΤ αντικατοπτρίζει σε μεγάλο βαθμό και τους σημερινούς συσχετισμούς ανάμεσα στα πολιτικά στρατόπεδα.

Η βούληση για συγκρούσεις με το παλιό

Πρώτα – πρώτα αναδεικνύει τη βούληση του ΣΥΡΙΖΑ για συγκρούσεις, παρά το πολιτικό κόστος, με καταστάσεις που μέσα στα χρόνια του Μνημονίου βρήκαν την ευκαιρία να επανακάμψουν. Αναδεικνύει την προσήλωση της κυβέρνησης σε κινήσεις με κοινωνικό πρόσημο και πρωτοβουλίες ταυτοτικού χαρακτήρα, παρά την επιβελημένη καθημερινή τριβή των διαπραγματεύσεων για την έξοδο από την κρίση.

Υπενθυμίζει παράλληλα τις πολιτικές και ιδεολογικές διαφορές εντός της συγκυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ – ΑΝ.ΕΛΛ., οι οποίες έχουν εκφραστεί (ή όχι) και σε άλλες ψηφοφορίες, με τις συνήθεις εξαιρέσεις των Θ. Παπαχριστόπουλου και Κ. Ζουράρι.

Διαχρονικές σχέσεις εξάρτησης Ν.Δ. – ΠΑΣΟΚ

Επιβεβαιώνει διαχρονικές προνομιακές σχέσεις και εξαρτήσεις του παλιού πολιτικού κατεστημένου, της Ν.Δ. και του ΠΑΣΟΚ. Περιπτώσεις όπου πάντοτε τα δύο κόμματα προτάσσουν το πολιτικό συμφέρον εις βάρος προοδευτικών αλλαγών και μεταρρυθμίσεων.

Διαφορά στάσης μεταξύ Θεοδωράκη – Γεννηματά

Αυτό η παράμετρος σχετίζεται και με τη συμπόρευση ΠΑΣΟΚ – Ποταμιού και τη διαφορά στάσης που ξεκίνησε ήδη από τον περασμένο Φεβρουάριο να αχνοφαίνεται ανάμεσα σε Γεννηματά και Θεοδωράκη. Διαφορές αγεφύρωτες, που, μετά και την πρόσφατη αποχώρηση του Ποταμιού από το ΚΙΝ.ΑΛΛ., γίνονται εκ των υστέρων αντιληπτές ως προμηνύματα της διάσπασης που θα ερχόταν με την πολύ σημαντικότερη αφορμή του “Μακεδονικού”.

Σύμφωνα με πληροφορίες της “Α”, η πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ Φ. Γεννηματά διαβεβαίωνε τότε ότι η ΔΗ.ΣΥ. θα ψηφίσει “παρών” στην επίμαχη κυβερνητική τροπολογία. Ωστόσο, η πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ υπαναχώρησε υπό τις πιέσεις Λοβέρδου-Γρηγοράκου καταλήγοντας στην απόφαση της καταψήφισης. Μέτρησε το “άδειασμα” που θα σηματοδοτούσε προς τον Ανδ. Λοβέρδο η υπερψήφιση για ακύρωση της τροπολογίας του, όμως παράλληλα φαίνεται να “ζύγισε” και άλλες παραμέτρους. Ο αρχιεπίσκοπος Ιερώνυμος είχε μιλήσει για “πραξικοπηματικές παρεμβάσεις της Πολιτείας στα εσωτερικά της Εκκλησίας”…

Μίνιμουμ προοδευτικών συναινέσεων

Αντίθετα, για το Ποτάμι ήταν αδιαπραγμάτευτη η υπερψήφιση δεδομένου του προοδευτικού προσήμου της. Αυτό παρά τις “παροτρύνσεις” που δέχτηκε -κατά πληροφορίες της “Α”- ο Στ. Θεοδωράκης από εκκλησιαστικά πρόσωπα και επιχειρηματικούς παράγοντες να καταψηφίσει κι εκείνος.

Φάνηκε και από αυτό το παράδειγμα ότι, παρά τις σαφείς πολιτικές και ιδεολογικές διαφορές και αντιπαλότητες, μπορεί σε συγκεκριμένα θέματα να υπάρχει μίνιμουμ συναίνεσης με πολιτικές δυνάμεις που δείχνουν έμπρακτα το προοδευτικό πρόσημο που δηλώνουν ότι έχουν.

Αυτόκλητος υπερασπιστής

Επιβεβαιώθηκε ότι η στάση της ηγεσίας του ΠΑΣΟΚ πολλές φορές διαπλάθεται από την επιβολή προσωπικών επιδιώξεων βουλευτών της. Εν προκειμένω του Ανδ. Λοβέρδου, που θέλει να εμφανίζεται ως αυτόκλητος υπερασπιστής εκκλησιαστικών συμφερόντων, μακριά ακόμα κι από την εκλογική περιφέρειά του.

Με καταγγελίες για μεθοδεύσεις της κυβέρνησης και επικρίσεις κατά του ΣΥΡΙΖΑ και του Ποταμιού, ο Ανδ. Λοβέρδος επανήλθε την Τρίτη με επίκαιρη ερώτηση για τον κίνδυνο ακυβερνησίας του Ιδρύματος εξαιτίας της κυβερνητικής τροπολογίας. Η θητεία της παρούσας Διοικούσας Επιτροπής έληξε στις 30 Ιουνίου και η νέα αναλαμβάνει στις 30 Οκτωβρίου 2018. Ωστόσο προσπέρασε και απαξίωσε έτσι τη γνωμοδότηση του Ν. Αλιβιζάτου που ήδη είχε δώσει τη λύση: ο πρόεδρος (δηλαδή ο μητροπολίτης) και τα μέλη της Διοικούσας Επιτροπής οφείλουν να συνεχίσουν να ασκούν τη διαχείριση των τρεχουσών υποθέσεων του Ιδρύματος έως την 30ή Οκτωβρίου.

“Θέλει περισσό θράσος…”

Το Ποτάμι χαρακτήρισε την άρνηση της απερχόμενης διοίκησης να συνεχίσει προσωρινά ως προσπάθεια εκβιασμού για επιστροφή στο παλιό καθεστώς. Σφυροκόπησε τον Ανδ. Λοβέρδο σημειώνοντας: “Θέλει περισσό θράσος να είσαι αυτός που ως υπουργός γύρισε τη διαχείριση του ιδρύματος Τήνου πίσω στα χρόνια της χούντας, σήμερα, που το ίδρυμα αποδόθηκε στους κατοίκους της Τήνου, να συνεχίζεις να προκαλείς ζητώντας ξανά χουντικές ρυθμίσεις”.

Τελικά, την Παρασκευή, εν όψει της ανάγκης να διασφαλιστεί η συνεχής λειτουργία του ΠΙΙΕΤ, ο πρόεδρος του Α’ Τμήματος Διακοπών του ΣτΕ Γ. Παπαγεωργίου διέταξε την άσκηση της διοίκησης του νομικού προσώπου από την υφιστάμενη Διοικούσα Επιτροπή, μέχρι την έκδοση απόφασης επί της εκκρεμούς αίτησης αναστολής.

Αιχμές για το “παγκάρι”

Την ίδια μέρα, η Ιερά Σύνοδος παρενέβη με ανακοίνωσή της, αναφέροντας ότι “ο λαός εκλέγει τους πολιτικούς εκπροσώπους του στη Βουλή και την Τοπική Αυτοδιοίκηση για να ασχολούνται με την πολιτική, όχι με τη διοίκηση και λειτουργία των ναών”. Χαρακτήρισε “αυτονόητο δικαίωμα” του μητροπολίτη “να ψηφίζει στο συλλογικό όργανο, που προεδρεύει και το οποίο διοικεί ορθόδοξο ιερό ναό της περιοχής του”. Άφησε αιχμές και για το “παγκάρι” σχολιάζοντας: “θα ήταν εντιμότερο οι ‘προοδευτικοί’ πολιτικοί, που ασχολούνται με τα παγκάρια των ναών, να μην δηλώνουν, τουλάχιστον, ότι τάσσονται ταυτοχρόνως υπέρ του ‘χωρισμού’ κράτους και Εκκλησίας”.

Ο Ανδ. Λοβέρδος έσπευσε να κοινοποιήσει προσωπικά την ανακοίνωση της Ιεράς Συνόδου.